بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحيمْ

نماز غفيله  

پيامبر اكرم صل الله عليه و آله فرمود: هنگام غفلت نماز مستحبى بخوانيد، گر چه دو ركعت نماز كوتاه باشد، زيرا اين دو ركعت انسان را به بهشت وارد مى كند. عرض شد يا رسول اللّه صل الله عليه و آله هنگام غفلت چه وقت است ؟ فرمود: ميان مغرب و عشا.

كيفيت نماز غفيله
امام صادق عليه السلام فرمود: ميان مغرب و عشا، دو ركعت نماز بخوانيد؛ در ركعت اول بعد از حمد، اين آيه را بگويد: و ذالنون اذ ذهب مغاضبا فظن اءن لن نقدر عليه فنادى فى ظلمات اءن لا اله الا اءنت سبحانك انى كنت من الظالمين فاستجبناله و نجيناه من الغم و كذالك ننجى المؤ منين و ذوالنون (صاحب ماهى ، منظور حضرت يونس است ) چون خشمگين رفت ، پنداشت هرگز بر او تنگ نخواهيم گرفت . پس در ظلمات ندا كرد: جز تو خدايى نيست ، تو منزهى ! همانا من از ستمكارانم . پس او را اجابت كرديم و از غم رهايى اش داديم و مومنين را اين چنين رها مى گردانيم .
سپس در ركعت دوم بعد از حمد، آيات زير را بگويد: و عنده مفاتيح الغيب لا يعلمها الا هو و يعلم ما فى البر و البحر و ما تسقط من ورقة الا يعلمها و لا حبة فى ظلمات الاءرض و لا رطب و لا يابس الا فى كتاب مبين و كليدهاى غيب نزد اوست و جز او كسى آن را نمى داند و آنچه در خشكى و درياست مى داند و برگى بر زمين نمى افتد و هيچ دانه اى در تاريكيهاى زمين نيست ، مگر آن كه از آن آگاه است . و تر و خشكى نيست مگر كه در كتاب روشن ثبت شده است .
بعد دستها را به قنوت برداشته و اين دعا را مى خواند: اللهم انى اسئلك بفاتيح الغيب التى لا يعلمها الا انت ان تصلى على محمد و آل محمد و ان تفعل بى كذا و كذا .
و به جاى اين كلمات (كذا و كذا) حاجات خود را به هر زبانى كه بتواند از خدا بخواهد و پس از آن بگويد: اللهم انت ولى نعمتى و القادر على طلبتى تعلم حاجتى فاءسئلك بحق محمد و آله عليه و عليهم السلام لما قضيتها لى بارالها! تو را به اسرار غيب ، كه جز تو كسى آن را نمى داند، سوگند مى دهم كه بر محمد و دودمان او درود فرستى و درباره من چنين و چنان كن . بارالها! تو ولى نعمت منى و به برآوردن نياز من توانايى دارى و حاجت مرا مى دانى . سوگند به حق محمد و آلش كه بر او و بر آنان درود باد كه حاجت مرا برآورى . ⁽⁴⁶⁵⁾

بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحيمْ

نمازهاى مستحبى شبانه روز  
نافله هاى شبانه روز  
الف ) نافله هاى روزانه :
1. نافله نماز صبح ، قبل از نماز صبح ، دو ركعت مى باشد.
2. نافله نماز ظهر، قبل از نماز ظهر، هشت ركعت مى باشد.
3. نافله نماز عصر، قبل از نماز عصر، هشت ركعت مى باشد.
4. نافله نماز مغرب ، بعد از نماز مغرب ، چهار ركعت است .
5. نافله نماز عشا، بعد از نماز عشا، دو ركعت است .⁽⁴⁵⁷⁾
ب ) نافله هاى شب :
1. هشت ركعت نماز شب .
2. دو ركعت نماز شفع .
3. يك ركعت نماز وتر.
پس تعداد نافله ها سى و چهار ركعت ، مى باشد.
* تمام نمازهاى مستحبى به صورت دو ركعتى خوانده مى شود؛ مگر نماز وتر در نماز شب كه يك ركعت است و نماز اعرابى ، كه به صورت يك دو ركعتى و دو چهار ركعتى ، خوانده مى شود.⁽⁴⁵⁸⁾
* در نمازهاى مستحبى ، غير از چند نماز، خواندن سوره واجب نيست . ⁽⁴⁵⁹⁾
* نبايد نافله ظهر و عصر را در سفر خواند؛ ولى نافله عشا را به نيت اين كه شايد مطلوب باشد، مى توان به جا آورد.⁽⁴⁶⁰⁾
* نماز مستحبى را مى شود در حال راه رفتن و سوارى خواند؛ در اين حال لازم نيست رو به قبله باشد.⁽⁴⁶¹⁾
نماز شب :
مجموعا يازده ركعت است :
الف ) هشت ركعت آن دو ركعت ، دو ركعت ، مانند نماز صبح خوانده مى شود كه به نيت نماز شب مى باشد.
ب ) دو ركعت آن ، نماز شفع است . بهتر است كه در ركعت اول آن بعد از حمد، سوره ناس و در ركعت دوم بعد از حمد، سوره فلق خوانده شود.
ج ) يك ركعت آن نماز وتر است . بعد از حمد، سه بار سوره توحيد، يك بار سوره فلق و يك بار هم سوره ناس خوانده مى شود. مى توان يك سوره تنها نيز خواند. سپس دستها را به قنوت برداشته و براى چهل مؤ من دعا و طلب مغفرت نموده و هفتاد مرتبه گفته شود: استغفر اللّه ربى و اتوب اليه آنگاه هفت بار گفته شود: هذا مقام العائذبك من النار اين است مقام كسى كه از آتش قيامت به تو پناه مى برد. پس از آن سيصد مرتبه گفته مى شود: العفو و سپس بگويد: رب اغفرلى و ارحمنى و تب على انك انت التواب الغفور الرحيم . ⁽⁴⁶²⁾
وقت نماز شب ، از نيمه شب تا فجر صادق است و هنگام سحر، از ساير مواقع بهتر است (تمام ثلث آخر شب ، سحر محسوب مى شود). افضل از آن ، خواندن نماز شب ، نزديكيهاى فجر است . ⁽⁴⁶³⁾
مستحب است كه نماز شب را بلند بخوانند، تا اگر از خانواده اش كسى مى خواهد براى نماز شب برخيزد، بيدار شود. بديهى است كه در صورت ريا، ديگر استحبابى بر بلند خواندن مترتب نخواهد بود.⁽⁴⁶⁴⁾

بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحيمْ

مكان هاى مكروه براى اقامه نماز

  
1. حمام .
2. زمين نمك زار.
3. مقابل درى كه باز است .
4. جاده ، خيابان و كوچه ؛ اگر براى كسانى كه عبور مى كنند زحمت نباشد و اگر زحمت باشد، حرام است ، ولى نماز باطل نيست .
5. مقابل آتش و چراغ .
6. آشپزخانه و هر كجا كه كوره آتش باشد.
7. مقابل چاه و چاله اى كه محل بول است .
8. روبروى عكس و مجسمه انسان يا حيوان ، مگر آن كه روى آن پرده بكشند.
9. جايى كه عكس باشد؛ هر چند روبروى نمازگزار نباشد.
10. اطاقى كه شخص جنب در آن باشد.
11. مقابل قبر، روى قبر و بين دو قبر.
12. قبرستان .⁽⁴⁵⁴⁾
13. رختكن حمام .
14. محل ريختن زباله .
15. محل كشتن گوسفند و امثال آن .
16. جايى كه در آن ادرار مى كنند؛ هر چند پشت بام باشد.
17. محلى كه مخصوص نگه داشتن مسكرات است .
18. محل استراحت شتر، اسب ، قاطر، الاغ ، گاو و گوسفند.
19. روى لانه مورچه .
20. مجراى آب ؛ هر چند فعلا احتمال آمدن آب داده نشود.
21. در سرزمينى كه در قرون گذشته عذاب خدا در آن جا نازل شده است .
22. روى يخ و برف .
23. آتشكده زرتشتيان ، بلكه در هر مكانى كه براى افروختن آتش درست شده باشد.
24. مقابل قرآن و كتابى كه باز باشد.
25. مقابل ديوارى كه رطوبت مستراح در آن ظاهر شده باشد، مگر آن كه آن را بپوشانند.⁽⁴⁵⁵⁾

بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحيمْ

ترتيب اولويت مساجد از نظر ثواب  

1. مسجدالحرام .
2. مسجدالنبى در مدينه منوره .
3. مسجد كوفه .
4. مسجد بيت المقدس
5. مسجد جامع هر شهر.
6. مسجد محله .
7. مسجد بازار .⁽⁴⁵²⁾
- خواندن نماز در حرم امامان عليهم السلام مستحب ، بلكه بهتر از مسجد است و خواندن نماز در حرم اميرالمومنين عليه السلام برابر با دويست هزار نماز است . ⁽⁴⁵³⁾

بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحيمْ

مكروهات مربوط به مسجد 

1. عبور از مسجد به عنوان محل عبور، بدون آن كه در آنجا نماز بخواند.⁽⁴³³⁾
2. انداختن آب بينى و دهان در مسجد.⁽⁴³⁴⁾
3. بالا بردن مناره ها بالاتر از پشت بام مسجد.⁽⁴³⁵⁾
4. خوابيدن در مسجد، مگر در حال ناچارى . ⁽⁴³⁶⁾
5. فرياد زدن در مسجد و صدا را بلند كردن ، مگر براى اذان .⁽⁴³⁷⁾
6. خريد و فروش در مسجد.⁽⁴³⁸⁾
7. خواندن شعرى كه نصيحت و مانند آن نباشد⁽⁴³⁹⁾ و سخن گفتن از امور دنيا در مسجد.⁽⁴⁴⁰⁾
8. طلب كردن گمشده اى در مسجد.⁽⁴⁴¹⁾
9. رفتن به مسجد براى كسى كه پياز، سير و مانند اينها را خورده است و بوى دهانش مردم را اذيت مى كند.
10. راه دادن بچه (بچه غير مميز و بچه اى كه اطمينان به طهارت او نيست ) و راه دادن ديوانه هم به مسجد مكروه است . ⁽⁴⁴²⁾
11. نقاشى چيزهايى كه روح ندارد، مثل گل و بوته در مسجد.⁽⁴⁴³⁾
12. كراهت دارد موقعى كه امام جماعت مشغول به نماز واجب است و يا نماز جماعت در حال اقامه يا در شرف اقامه است ، نماز تحيت خوانده شود.⁽⁴⁴⁴⁾
13. بلند ساختن ديوار مساجد، بلندتر از معمول و عرف ، مكروه است . ⁽⁴⁴⁵⁾
14. كشتن شپش در مسجد مكروه است و اگر آن را بكشد، بايد با ريختن خاك آن را دفن كند.⁽⁴⁴⁶⁾
15. ساختن تير و تراشيدن آن در مسجد مكروه است . ⁽⁴⁴⁷⁾
16. اگر همسايه مسجد عذرى نداشته باشد، مكروه است در غير مسجد نماز بخواند. ⁽⁴⁴⁸⁾
17. قضاوت كردن در مسجد كراهت دارد. زيرا ممكن است قاضى خطا كند؛ در حالى كه مسجد مكان شريفى است كه سزاوار است در آن خطا واقع نشود. اما اين كه حضرت على عليه السلام در مسجد كوفه محلى براى قضاوت داشتند به خاطر آن است كه ايشان معصوم بودند و خطايى از او سر نمى زد.⁽⁴⁴⁹⁾ البته شايد هم بتوان گفت كه قضاوتى مكروه است كه با كشمكش ، سر و صدا، فحش و ناسزا همراه باشد يا قضاوتى مكروه است كه دائمى باشد و يا قضاوتى كه قاضى فقط به جهت آن به مسجد بيايد.⁽⁴⁵⁰⁾
18. تعطيل كردن مساجد مكروه است . ⁽⁴⁵¹⁾

بِسْمِ اللّهِ الْرَّحْمنِ الْرَّحيمْ

آداب مسجد 

1. رفتن به مسجد با حالت وقار و آرامش .
2. در وقت بيرون رفتن از خانه به قصد مسجد بگويد: بسم اللّه الذى خلقنى فهو يهدين والذى هو يطعمنى و يسقين و اذا مرضت فهو يشفين والذى يميتنى ثم يحيين والذى اءطمع ان يغفرلى خطيئتى يوم الدين رب هب لى حكما و اءلحقنى بالصالحين واجعل لى لسان صدق فى الاخرين واجعلنى من ورثة جنة النعيم واغفر لاءبى به نام خدايى كه مرا آفريد، پس مرا راهنمايى كرد و به من خوراك داد و به من آب نوشاند و چون بيمار شدم ، شفايم بخشيد؛ آن كه مرا بميراند و سپس زنده ام كند و آن كه طمع دارم تا گناهانم را در روز جزا بيامرزد. پروردگارا! مقامى به من ببخش و مرا به نيكان برسان و براى من زبان راستگويى در پسينيان مقرر كن ! مرا از وارثان بهشت پر از نعمت قرار بده و پدرم را بيامرز! ⁽⁴¹⁴⁾.
3. هنگام داخل شدن در مسجد ته كفش و چيزهايى كه همراه دارد، مثل عصا و... را نگاه كند تا نجاستى به آن نباشد.⁽⁴¹⁵⁾
4. هنگام داخل شدن در مسجد، اول پاى راست را بگذارد.⁽⁴¹⁶⁾
5. هنگام داخل شدن در مسجد بگويد: بسم اللّه و بالله و من اللّه و الى اللّه و خير الاسماء كلها لله توكلت على اللّه و لا حول و لا قوة الا بالله اللهم صل على محمد و آل محمد وافتح لى اءبواب رحمتك و توبتك و اءغلق عنى اءبواب معصيتك واجعلنى من زوارك و عمار مساجدك و ممن يناجيك فى الليل و النهار و من الذين هم فى صلواتهم خاشعون و ادحرعنى الشيطان الرجيم و جنود ابليس اءجمعين به نام خدا، به ذات خدا، از خدا و به سوى خدا و بهترين نام ها همه از آن خداست . توكل مى كنم بر خدا جنبش و نيرويى نيست ، مگر به وسيله خدا. خدايا! بر محمد و آل محمد رحمت بفرست و درهاى رحمت و توبه ات را بر من بگشا و درهاى گناه را بر من ببند و مرا از زائرانت و آبادكنندگان مسجدهايت و از كسانى كه تو را در شب و روز راز مى گويند و از كسانى كه در نمازشان خاشع اند، قرار بده و از من شيطان رجيم و لشكر ابليس را جميعا بران ! ⁽⁴¹⁷⁾.
6. قبل از نشستن در مسجد، نماز تحيت (كه حداقل دو ركعت است ) بخواند؛⁽⁴¹⁸⁾ به قصد تحيت و احترام مسجد. البته اگر نماز واجب يا مستحب ديگرى هم خوانده شود كافى است ؛⁽⁴¹⁹⁾ حتى اگر چند دفعه هم داخل مسجد شود، مستحب است كه در هر دفعه نماز تحيت بخواند، اگر چه فاصله دفعات با يكديگر خيلى كم باشد.⁽⁴²⁰⁾
7. مستحب است كسى كه به مسجد مى رود لباس پاكيزه و قيمتى بپوشد و خود را خوش بو نمايد.⁽⁴²¹⁾
8. موقع بيرون آمدن از مسجد، اول پاى چپ را بيرون بگذارد.⁽⁴²²⁾
9. بهتر است نمازگزار از همه زودتر وارد مسجد شود و ديرتر از همه خارج شود.⁽⁴²³⁾
10. تميز كردن مسجد و روشن كردن چراغ آن . ⁽⁴²⁴⁾
11. مستحب است كه زن در خانه اش نماز بخواند و فضيلتش بيشتر از نماز در مسجد است ، مگر اين كه خود را كاملا از نامحرم حفظ كند كه در اين صورت بهتر است در مسجد نماز بخواند.⁽⁴²⁵⁾
12. ساختن مسجد و تعمير مسجدى كه رو به خرابى باشد، مستحب است .⁽⁴²⁶⁾
13. مستحب است كه مسجد را بى سقف بسازند يا لااقل قسمتى از آن را بى سقف بسازند.⁽⁴²⁷⁾
14. مستحب است كه وضوخانه و مستراح در بيرون مسجد باشد.⁽⁴²⁸⁾
15. ساختن مناره براى اذان گفتن مستحب است . (البته در كنار ديوار مسجد و متصل به آن ، نه در وسط مسجد).⁽⁴²⁹⁾
16. مستحب است كه مناره بلندتر از ديوار مسجد (پشت بام مسجد) ساخته نشود، بلكه مساوى با آن باشد.⁽⁴³⁰⁾
17. زياد به مسجد رفتن و رفتن به مسجدى كه نمازگزار ندارد، مستحب است . ⁽⁴³¹⁾
18. غذا نخوردن ، مشورت نكردن ، همسايه نشدن ، زن نگرفتن و زن ندادن به كسى كه در مسجد حاضر نمى شود از مستحبات مى باشد.⁽⁴³²⁾